پلاسکو و علل تخریب آن

بسم الله الرحمن الرحیم

 

پلاسکو و علل تخریب آن از دید عمرانی

 

علل تخریب ساختمان پلاسکو

پلاسکو ساختمانی تجاری در خیابان جمهوری تهران است. ساخت پلاسکو از سال ۱۳۳۹ آغاز و در سال ۱۳۴۱ پایان یافت. سیستم سازه ای آن از جنس فولادی و از نظر کلیات شبیه سیستم تیوب بوده اما در بررسی های صورت گرفته برروی طرح پلان و عکس های سازه ای، این سازه دارای قید های لازم سیستم تیوب نیز نبوده است.

بر اساس گزارش منتشر شده در خصوص ساختمان پلاسکو تهران در فروردین ۹۶ یعنی حدود سه ماه بعد از فروریختن آن نکاتی به صورت خلاصه بیان میشود:

در ابتدا لازم است علت وقوع آتش سوزی در پلاسکو ذکرشود. بنابر تحقیقات میدانی و مصاحبه های صورت گرفته با مردم محلی و کسبه گویا علت وقوع آتش سوزی پخش شدن گاز پیکنیک بوده است این امر مشکل اساسی فقدان گاز در ساختمان پلاسکو را برجسته می­کند. با توجه به اطلاعات بدست آمده کارگران بی اطلاع از نشت گاز در پی حل به موقع موضوع بر نیامده و در اثر جرقه سیستمهای برقی یا عوامل دیگر محیط دچار حریق شده است . براساس گزارش حریق اولیه قبل از ساعت ۸ صورت گرفته است و در پی آن افراد حاضر در محل برای اطفای حریق تلاش کرده اند که متاسفانه به دلیل ازدیاد مواد اشتعال زا و عدم وجود سیستم ها و تجهیزات آتش نشانی کافی این تلاش  ها به نتیجه ای نرسیده است و در ساعت ۷:۵۸ دقیقه صبح با سازمان آتش نشانی تماس حاصل می­شود.

مسیر شعله وری جبهه حریق

بنابر توضیحات مسئول آتش نشانی کمتر از سه دقیقه در ساعت ۸ بامداد عوامل آتش نشانی در محل ساختمان پلاسکو حضور یافته و در ساعت ۸:۲۲ دقیقه در طبقه دهم شروع به خاموش کردن آتش می نمایند.

 

 

نواقص آتش نشانی ساختمان پلاسکو

در اینجا لازم بذکر است عواملی چند از نواقص آتش نشانی پلاسکو به اختصار بیان شود:

  • مجهز نبودن ساختمان به سیستم اعلام حریق و هرگونه سیستم هشداردهنده
  • عدم وجود کپسول های آتش نشانی کافی در محل
  • عدم وجود اسپرینکلر ها و آبپاش ها به منظور محصور کردن آتش و جلوگیری از همه گیری آن و گسترش و انتقال به فضاهای جانبی
  • خراب بودن جعبه های آتش نشانی و عدم رسیدگی و تجهیز به موقع آن
  • وجود مقدار بسیار زیاد از مواد آتش زا از جمله پارچه و مواد سوختنی
  • عدم عایق بندی مناسب فضای داکت ها و سقف های کاذب به منظور جلوگیری از انتشار آتش با سرعت زیاد
  • عدم استفاده از درب های ضد حریق و عایق های ضد حریق برای دستگاه پله و دیگر قسمت های موجود برای جلو گیری از انتشار دود و شعله
  • نبود راه پله ی اضطراری برای خروج حاضرین در محل
  • اجرای راه پله به صورت مارپیچ که شرایط را برای رفت و آمدآتش نشانان و عبور شلنگ های مخصوص اطفاء حریق دشوار می کرد.
  • عدم وجود نقشه های سازه ای و معماری مناسب برای اطلاع محل های مناسب عبور و مرور آتش نشانان در مواقع اضطرار

 

توسعه عمودی حریق در ضلع شمالی

بر اساس گزارش ها ازدیاد و گستردگی آتش باعث ریزش سقف کاذب طبقه ی دهم گشته و این قضیه شروعی برای تخریب ساختمان پلاسکو  در نظر گرفته می­شود. فضای مملو از مواد سوختنی سطح طبقات و حتی دستگاه پله ی موجود در ساختمان و همچنین سقف های کاذب و فضاهای خالی تاسیساتی(داکت ها)باعث گسترش و همه گیری آتش در همان ساعت اولیه شده است. در این بین نبود دید کافی و عایق های استاندارد نیز بر مشکل اضافه می­کند تا جایی که آتش به سرعت به طبقه ی یازدهم انتقال می­ یابد.  براساس منابع اطلاعاتی موجود و صدای ضبط شده از عوامل آتش نشانی قسمتی از این انتشار از طریق پنجره ها که فاقد عایق بوده اند صورت گرفته است.

از حوالی ساعت ۱۰ صبح تخریب سازه ای از سقف طبقه ی دهم شروع شده که در نهایت در ساعت ۱۱:۳۳ منجر به ریزش کامل سازه میشود . تخریب سازه ای  در این مورد به ترتیب زمانی که در ادامه آمده است به وقوع می­پیوندد:

مرحله ی اول : قسمتی از سقف طبقه ۱۰ به صورتی ابتدا از یک جهت و بعد در اثر خرابی خرپاهای فرعی، به صورت کامل فرو می­ریزد.

مرحله ی دوم :بعد از گذشت حداقل ۱۰ دقیقه قسمتی از کف طبقات ۱۲ و۱۳ بر روی کف طبقه  دهم ریخته که به علت افزایش بار و ضربه ی ناشی از سقوط آن تخریب کف ها تا پایین ادامه   می یابد.به این ترتیب دالانی از بالا تا پایین ساخته می­شود.

مرحله سوم : دو حباب آتش پس از گذشت حدود ۳۰ دقیقه از تخریب مراحل اول و دوم، در طبقه ی دوازدهم ایجاد شده که برخلاف پیش بینی از جهت روبرویی سازه یعنی جهت جنوبی و شرقی آغاز شد.

مرحله ی آخر : ستون مرکزی نمای جنوبی که از دو عدد قوطی متصل با ورق ساخته شده بود در اثر حرارت و بار، کمانش می­کند و این امر باعث بروز انحنا در سقف ساختمان شده و سرانجام اسکلت فرو میریزد.

 

نمای جنوبی و باز شدن مقطع ستون های نما اصلی

نواقص سازه ای ساختمان پلاسکو

در آخر می­توان به عوامل نقص سازه ای اشاره ای داشت:

  • سیستم سازه ای منسوخ شده با اتصالات تمام مفصلی و سختی بسیار کم
  • عدم استفاده از عایق های حرارتی و اندود ضد حریق بر بدنه ی فولاد
  • طراحی سازه فقط برای بار های ثقلی
  • استفاده از خرپا به عنوان تیر و ناودانی به عنوان ستون، که به علت قدیمی بودن سیستم سازه ای شاید تا حدودی منطقی به نظر می­رسد.
  • عدم نگهداری و بررسی سازه ای در طول سال­های متمادی
  • و …

 

به یاد آتش نشانان فداکارآتش نشانان محبوس در پلاسکو

بر اساس گزارش ملی پلاسکو

محمد طاهری فرد  ۹۷/۱۲/۰۵

7 پاسخ
  1. حسین
    حسین گفته:

    با سلام و احترام در خصوص نتایج حاصل از این مطالعه پیشنهادی برای پیشگیری و عدم تکرار این گونه حوادث در دیگرساختمان ها مطلبی نگفته اید.

    پاسخ دادن
    • محمد طاهری
      محمد طاهری گفته:

      بله حتما
      البته در مورد پلاسکو مشکل اساسی ضعف اطلاعاتی مدیریتی و سیستم های ایمنی سازه بود.
      ضعف سازه پلاسکو هنگامی مشخص تر می شد که زلزله ای خدای نکرده هرچند کوچک را قرار بود متحمل شود. همانطور که مستحضرید بسیاری از سازه ها در تهران از این قبیل کمبود هارادارند. به صورت خلاصه هم باید سازه های جدید با رویکرد علمی ساخته شود و کار زیر دست مهندسان عالم و با تجربه قرار بگیرد هم سازه های موجود بررسی و مقاوم سازی شود.

      پاسخ دادن
  2. مهرداد
    مهرداد گفته:

    پلاسکو نمادی از ضعف مدیریت شهری و ساخت و بازسازی اماکن فرسوده است.
    امیدواریم تا سازمان شهرسازی با بهره گیری از مهندسی های دقیق و افراد تحصیلکرده ای همچون تیم مهندسی آسنکو، امثال پلاسکو را مورد بازسازی و توجه قرار دهد تا دیگر شاهد اینچنین وقایع تلخی نباشیم.

    پاسخ دادن
    • محمد طاهری
      محمد طاهری گفته:

      بله درسته گرچه شرایط آیین نامه ای ساخت سازه جدید یا بهسازی سازه های قدیمی تر نسبت به گذشته خیلی پیشرفت داشته اما در بحث اجرا بسیار جای کار دارد.

      پاسخ دادن

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *